Co leczy żurawina? Właściwości i zastosowanie w kuchni

Jesień to czas, gdy z różowych kwiatów żurawiny powstają niezwykle smaczne, ale i zdrowe owoce. Warto poświęcić nieco czasu na przyrządzenie z nich przetworów i dań, bo to prawdziwe bogactwo naturalnych składników, które pozytywnie wpływają na organizm. Zobacz, jakie właściwości ma żurawina i jak wykorzystać ją w kuchni.

Co leczy żurawina?

Był rok 1840, gdy po raz pierwszy udowodniono związek pomiędzy spożywaniem żurawiny a redukcją infekcji dróg moczowych. Żurawina to nie tylko remedium na takie problemy, ale też zdrowy sposób na zmniejszenie ryzyka chorób serca, wrzodów czy problemów z dziąsłami.

Od lat entuzjaści medycyny ludowej przyrządzają z niej specyfiki na przeziębienie, anginę i różnego typu schorzenia reumatyczne. Co jeszcze leczy żurawina? Otóż okazuje się, że warto po nią sięgnąć w przypadku dolegliwości jelitowych, żołądkowych.

Żurawina jako niezwykłe źródło witamin to także dobry środek w walce z awitaminozą, czyli niedoborem witamin.

Warto przy tym wiedzieć, że żurawina pochodzi z terenów o chłodnym klimacie i występuje w kilku odmianach – najpopularniejsza jest żurawina wielkoowocowa, uprawiana na skalę przemysłową, oraz dziko rosnąca żurawina błotna o drobniejszych owocach.

Czytaj także: Jak zrobić sos żurawinowy i do czego pasuje?

Właściwości żurawiny

Aby w pełni docenić właściwości żurawiny, warto przyjrzeć się dokładniej substancjom, jakie zawiera. Według USDA National Nutrient Database for Standard Reference, te owoce są źródłem:

• błonnika – istotnego w walce z zaparciami. Substancja ta reguluje procesy trawienne, może chronić przed rozwojem nowotworów jelita grubego. Błonnik jest ważny, jeżeli chodzi o prawidłowe wydzielanie soków trawiennych w żołądku;
• witaminy C – wzmacniającej odporność, spowalniającej procesy starzenia, a także wspomagającej gojenie się ran;
• witaminy A – oprócz tego, że wzmacnia układ immunologiczny, jest niezmiernie ważna dla utrzymania prawidłowego widzenia. Witamina A to wsparcie dla pięknego wyglądu skóry, włosów oraz paznokci. Jeżeli więc szukasz naturalnego kosmetyku, doceń właściwości owoców żurawiny, które pomogą zadbać Ci o siebie;
• tiaminy – inaczej witaminy B1, m.in. dzięki której owoc żurawiny wykazuje właściwości antyoksydacyjne. Witamina B1 jest ważna w utrzymaniu kondycji układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego;
• witaminy B6 – mającej wpływ na pracę serca i wspierającej odporność. Witamina B6 pełni ważną rolę w utrzymaniu prawidłowych funkcji układu nerwowego;
• kwasu foliowego – nazywanego także witaminą B9, który jest szczególnie ważny dla kobiet w ciąży. Wspomaga m.in. prawidłowy rozwój układu nerwowego czy krwionośnego płodu;
• wapnia – odpowiadającego za mocne kości i zęby. Warto jednocześnie podkreślić, że żurawina zawiera także szczawiany, które są substancją utrudniającą przyswajanie wapnia przez organizm, co ostatecznie może prowadzić do niedoborów tego pierwiastka w organizmie;
• żelaza – istotnego m.in. w procesie dostarczania tlenu do mięśni człowieka. Jego braki mogą prowadzić do anemii;
• magnezu – ważnego z punktu widzenia zmniejszenia ryzyka arytmii czy zawału serca;
• potasu – odgrywającego ważną rolę w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej, wzmacniającego mięśnie i chroniącego przed zaparciami; 
• cynku – wspierającego utrzymanie prawidłowego poziomu insuliny w organizmie, wpływającego na odpowiednie funkcjonowanie narządów wewnętrznych.

Na podstawie tego krótkiego wykazu najważniejszych składników odżywczych można wywnioskować, jakie są właściwości żurawiny. Poza wymienionymi witaminami i minerałami żurawina zawiera również cenne kwasy organiczne oraz polifenole, którym zawdzięcza swoje właściwości przeciwzapalne i właściwości przeciwutleniające – to one neutralizują wolne rodniki i chronią komórki przed uszkodzeniami. Poniżej prezentujemy krótkie ich podsumowanie.

Właściwości zdrowotne żurawiny

Ze względu na obecność wskazanych substancji odżywczych, żurawina to gatunek rośliny o ogromnym potencjale leczniczym. Do właściwości zdrowotnych żurawiny należy m.in.:

• wzmacnianie układu odpornościowego,
• wspieranie jelit, żołądka i trzustki;
• wsparcie dla układu krwionośnego, m.in. żurawina ma wpływ na prawidłową pracę serca czy ochrona przed zapychaniem żył;
• działanie antybakteryjne,
• działanie antygrzybicze,
• wzmocnienie układu moczowego.

Warto podkreślić, że właściwości lecznicze żurawiny można wykorzystać do leczenia całego spektrum chorób. Dzięki żurawinie uzupełnisz niedobory witaminowe, a także wspomożesz nabywanie naturalnej odporności przez organizm. Regularne spożywanie żurawiny korzystnie wpływa też na elastyczność naczyń krwionośnych, dlatego jej włączenie do codziennej diety bywa polecane osobom dbającym o kondycję układu krążenia.

Trzeba pamiętać, że istnieją też przeciwwskazania do spożywania tych owoców. Oprócz leczniczych właściwości żurawiny warto wskazać też na sytuacje, kiedy to obserwuje się działania niepożądane związane z jedzeniem żurawiny. Dzieje się to jednak rzadko. Dochodzi do nich zwykle wtedy, gdy konkretna osoba łączy jej spożywanie z przyjmowaniem leków przeciwzakrzepowych, np. zawierających warfarynę. Takie połączenie może prowadzić do problemów z krzepnięciem krwi. Poza tym jednym wyjątkiem żurawina spożywana z umiarem rzadko wywołuje jakichkolwiek skutków ubocznych.

Czytaj także: Konfitura i dżem z żurawiny - 3 przepisy

Zastosowanie żurawiny

Znając już właściwości żurawiny, można znaleźć dla tych owoców odpowiednie zastosowanie. Po żurawinę można sięgać w przypadku wielu dolegliwości ze strony układu oddechowego, profilaktycznie w okresach przeziębienia i grypy, gdy odporność jest osłabiona, a także wtedy, gdy choroba daje już o sobie znać.

Warto zwrócić uwagę na zastosowanie żurawiny w przypadku infekcji pęcherza. Poniżej przedstawiamy zastosowanie żurawiny w leczeniu.

Żurawina – na jakie dolegliwości?

Kiedy sięgnąć po żurawinę? Sięgaj po nią, gdy doskwierają Ci infekcje układu moczowego. Warto docenić właściwości moczopędne żurawiny, ale także dobrze zwrócić uwagę na jeszcze jedną jej funkcję. Otóż infekcje dróg moczowych są z reguły wywołane przez bakterie E.Coli. Jedzenie żurawiny skutecznie je wypłukuje, co nie tylko wpływa na przebieg zakażenia, ale też stanowi dobrą profilaktykę przeciw infekcjom dróg moczowych. To właśnie dzięki zawartym w niej proantocyjanidynom żurawina zapobiega infekcjom dróg moczowych – związki te utrudniają bakteriom przyleganie do ścianek pęcherza moczowego. Tak silne działanie przeciwbakteryjne żurawiny sprawia, że owoc ten zmniejsza ryzyko infekcji nawracających i bywa pomocny również w profilaktyce kamieni nerkowych.

Jeżeli już mowa o bakteriach, trzeba tu wspomnieć także o tym, że żurawina może chronić przed osadzaniem się w ściankach układu trawiennego bakterii Helicobacter pylori, przyczyniających się do rozwoju wrzodów żołądka. Tym samym można stwierdzić, że żurawina chroni przed tą dolegliwością. 

Warto zwrócić uwagę na właściwości odżywcze żurawiny, co jest istotne w okresach obniżonej odporności i większej podatności na infekcje dróg oddechowych. Żurawina wykazuje właściwości przeciwgrzybicze, dlatego dobrze po nią sięgać w przebiegu chorób o podłożu grzybiczym.

Owoce są źródłem wartościowych flawonoidów, które zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób serca. Co ciekawe, jedzenie żurawiny może uchronić komórki mózgowe przed uszkodzeniami, będącymi efektem wylewu czy też zakrzepu.

Żurawina to też naturalny sposób na zdrowsze dziąsła. W sposób istotny zmniejsza ona osadzanie się bakterii w jamie ustnej, co przekłada się na korzyści zdrowotne.

Walczysz z nadmiarowymi kilogramami? Doceń właściwości odchudzające żurawiny, która dzięki dużej zawartości błonnika sprzyja lepszemu trawieniu oraz sprawia, że Twój metabolizm jest pobudzony do pracy. Te wszechstronne właściwości sprawiają, że żurawina od wieków jest doceniana w leczeniu różnorodnych dolegliwości.

Czytaj także: Co można zrobić z żurawiny? 5 pomysłów

Żurawina – zastosowanie w kuchni

Owoce tej niezwykłej rośliny znajdują również zastosowanie w kuchni – żurawina może być wykorzystana na różne sposoby. Najprawdopodobniej najbardziej popularny żurawinowy przysmak to sos żurawinowy, którego początki sięgają XVIII wieku. To chętnie serwowany z okazji Święta Dziękczynienia dodatek do indyka.

Choć sos z żurawiny to niezwykle wartościowy przysmak do mięsa czy serów, obwarowany ciekawą tradycją, warto pamiętać, że żurawinę można przemienić w wiele innych, smacznych potraw.

Żurawina może stanowić np. posypkę ze świeżych owoców do rolady mięsnej. Jeżeli wolisz słodkie dania, możesz dodać owoce żurawiny do owsianki albo umieścić je wewnątrz naleśnika. Żurawina sprawdzi się także jako dodatek do sałatek – zarówno tych wytrawnych, np. z kurczakiem, sałatą i serem, jak i tych nieco słodszych, np. z miodem, kawałkami pomarańczy i granatu. Coraz większą popularnością cieszy się żurawina suszona, którą można dosypać do musli, ciast, pieczywa czy mięsnych farszów. Warto jednak pamiętać, że spożywanie suszonej żurawiny dostarcza więcej cukru niż w przypadku świeżych owoców, choć suszone zachowują większość cennych składników.

Nie sposób nie wspomnieć tu o tym, że żurawina może być wykorzystana także jako główny składnik przetworów, np. nalewki, soku, dżemu czy konfitury. Jeżeli chcesz cieszyć się dłużej smakiem tych owoców, wystarczy włożyć je w słoiki, a następnie zapasteryzować na jeden z wybranych sposobów – w garnku, w zmywarce lub w piekarniku.

Czytaj także: Nalewka z żurawiny - jak ją zrobić?

W ofercie sklepu Tadar znajdziesz naczynia, które ułatwią Ci tę sztukę. Możesz skorzystać ze słoików typu twist off, z klasyczną metalową zakrętką albo sięgnąć po słoiki z silikonową uszczelką. Do takiego naczynia możesz włożyć sos, dżem czy konfiturę. Z kolei nalewkę możesz nalać do butelki. Jako, że są to przysmaki, które jednorazowo nie zjada się w dużych ilościach, sugerujemy, by umieścić je w mniejszych słoiczkach, np. w słoiku z klipsem 250 ml. Jednorazowo jesteś w stanie spożyć całą zawartość takiego naczynia. Nie musisz więc niedojedzonej potrawy umieszczać w lodówce, gdzie po otwarciu jest narażona na szybsze psucie.

Pamiętaj, by przed obróbką termiczną czy po prostu przed bezpośrednim zjedzeniem, zadbać o to, by umyć dokładnie żurawinę. Jako że są to dość drobne owoce, najlepiej przemyć je, wykorzystując do tego . Następnie dokładnie przepłukaną żurawinę przełóż do miski i np. poczęstuj nią swoich bliskich. Takie jedzenie świeżych owoców to prawdziwy zastrzyk witamin. Świeża żurawina najlepiej smakuje połączona z odrobiną miodu lub cukru, które łagodzą jej naturalną kwaskowatość.

Żurawina to niezwykle smaczny owoc, którym możesz umilić sobie jesienne i zimowe dni, np. dolewając sok z żurawiny do herbaty czy nakładając sos żurawinowy na szynkę. Oprócz ewidentnych walorów smakowych, warto przede wszystkim docenić jej znaczenie dla zdrowia organizmu.

To owoc, który można stosować profilaktycznie, jednak gdy na jakiekolwiek działania zapobiegawcze jest już za późno, a Ty borykasz się z anginą, przeziębieniem czy zapaleniem układu moczowego, warto wdrożyć żurawinę do swojej diety.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Jakie właściwości zdrowotne ma żurawina?

Żurawina wzmacnia odporność, wspiera układ moczowy, krwionośny i pokarmowy, działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, przeciwzapalnie i przeciwutleniająco; jest bogata w witaminę C, błonnik, flawonoidy i kwasy organiczne, dzięki czemu wspomaga serce, jelita oraz zdrowie dziąseł.

Czy żurawina pomaga na infekcje dróg moczowych?

Tak, zawarte w żurawinie proantocyjanidyny utrudniają bakteriom E.Coli przyleganie do ścianek pęcherza moczowego, dzięki czemu owoc ten zapobiega infekcjom dróg moczowych i zmniejsza ryzyko ich nawrotów – to jedno z najlepiej udokumentowanych jej zastosowań.

W jakiej formie najlepiej spożywać żurawinę?

Najwięcej wartości ma świeża żurawina i naturalny sok bez dodatku cukru; dobre są też przetwory (dżem, konfitura, sos) oraz żurawina suszona – pamiętaj jednak, że suszone owoce zawierają więcej cukru, więc spożywaj je z umiarem.

Do jakich potraw można dodać żurawinę?

Do sosu do mięs (zwłaszcza indyka i dziczyzny), sałatek wytrawnych i słodkich, owsianki, naleśników, musli, ciast, pieczywa i farszów mięsnych; sok z żurawiny świetnie sprawdzi się w herbacie, koktajlach i jako baza nalewki.

Czy suszona żurawina ma takie same właściwości jak świeża?

Suszone owoce zachowują większość cennych składników, w tym przeciwutleniacze i błonnik, jednak proces suszenia i częste dosładzanie sprawiają, że mają więcej cukru i kalorii niż świeża żurawina – warto wybierać wersje bez dodatku cukru.

Czytaj także: Sok z żurawiny - prosty przepis na zdrowy sok