Szałwia – na co ją stosować? Właściwości lecznicze i zastosowanie w kuchni

Porady 9.06.2022

Szałwia i jej odmiany 

Szałwia to ziele, które ma ponad 900 różnych odmian. Najbardziej znana i najczęściej stosowana odmiana tego ziela to szałwia lekarska. Roślina ta wywodzi się z rodziny jasnowatych (podobnie jak rozmaryn) i została odkryta na terenach śródziemnomorskich. Obecnie szałwię lekarską można spotkać na całym świecie – zarówno w Europie, jak i w Ameryce Północnej i Bliskim Wschodzie. 

Ta odmiana szałwii stosowana jest od czasów starożytnych w celach leczniczych. Z jej pomocą leczy się reumatyzm, stany zapalne, dnę moczanową i wiele innych chorób. Wykazuje również właściwości hipoglikemiczne, przeciwutleniające i przeciwzapalne. Szałwia lekarska ma również swoje odmiany, do których należą szałwia omszona i szałwia biała.

  • Szałwia omszona to roślina o intensywnie zielonych liściach i sporym kwiatostanie w kolorach od czerwieni do fioletu. Porasta głównie tereny Azji i krajów znad Morza Śródziemnego, ale można ją spotkać również w Polsce. Potrzebuje średnio nasłonecznionego stanowiska i gleby bogatej w składniki mineralne, ale z powodzeniem można obsadzić nią skalniaki. Roślina ta nie lubuje się w dużej wilgoci, podlewanie jej można ograniczyć do pojemności konewki raz na półtora tygodnia. 
  • Szałwia biała znana jest przede wszystkim ze swoich właściwości aromatycznych i uspokajających – często stosuje się ją w aromaterapii i wykorzystuje jako kadzidło. Jej nazwa wzięła się od śnieżnobiałych kwiatów. Jeśli zamierzasz uprawiać ją w swoim ogródku, koniecznie zaopatrz się w rękawice ogrodowe – inaczej twoje dłonie będą intensywnie pachnieć przez długi czas. Poza szałwią o działaniu leczniczym istnieją również odmiany ogrodowe.
  • Odmiana błyszcząca, często nazywana ogrodową, przywędrowała do polskich ogrodów z Brazylii. W naturze wyrasta nawet do 150 cm i charakteryzuje się sztywnymi gałęziami porastającymi małymi liśćmi o ząbkowanych brzegach i czerwonych kwiatach. 
  • Szałwia muszkatołowa to roślina dwuletnia, która występuje na terenie Europy, Azji i Afryki. Charakteryzuje się wydłużonymi liśćmi pokrytymi włoskami i kwiatami w kolorze bieli, żółci i fioletu. Jej nazwa wzięła się od intensywnego aromatu przypominającego gałkę muszkatołową. Jeśli zasadzisz ją w swoim ogrodzie, możesz używać jej do tworzenia własnych kosmetyków oraz przyprawić nią przygotowywane przez ciebie dania. Pięknie wyrasta ona w doniczkach czy wazonach zasypanych ziemią. 

Szałwia – właściwości lecznicze

Szałwia to wyjątkowe ziele znane z właściwości leczniczych, cenione już od czasów starożytnych. W liściach tej rośliny znajdują się olejki eteryczne, kwasy tłuszczowe, polifenole, saponiny, alkoloidy i woski. 

  • Olejki z szałwii (kamfora, borneol, cineol, tujon, pinen) posiada właściwości przeciwzapalne i często wykorzystywany jest przez przemysł kosmetyczny. 
  • Kwas kawowy i rozmarynowy zawarty w szałwii lekarskiej ma właściwości antyseptyczne – ochoczo wykorzystuje się w walce z potliwością i bakteriami.

Biała szałwia znana jest z właściwości uspokajających, dlatego często używana jest do inhalacji i aromaterapii. Wyciągi z tego ziela stosowane są w walce z cukrzycą, zaburzeniami pamięci, chorobami wątroby, zapaleniach gardła i jamy ustnej, a także w trakcie leczenia grzybicy. Szałwię można stosować zewnętrznie i wewnętrznie w postaci naparów do picia – taki napój ma właściwości przeciwzapalne, dlatego stosuje się go w chorobach układu krążenia i pokarmowego.

Szałwia – zastosowanie

Szerokie zastosowanie szałwii jest powiązane z jej budową i ogromem składników bioaktywnych znajdujących się w jej liściach. Z dobrodziejstwa szałwii korzysta kosmetologia, medycyna oraz gastronomia. Szałwię do picia stosuje się w trakcie gorączki, gdyż zmniejsza potliwość i pozwala obniżyć temperaturę ciała, a także przy chorobach wątroby oraz układu pokarmowego. 

  • Szałwię w formie naparu do płukania używa się przy zapaleniach jamy ustnej, gardła oraz anginie. Działa zbawiennie na ból gardła i zapalenie migdałków. 
  • Herbata z szałwii przygotowana ze świeżych bądź suszonych liści w zaparzaczu do herbaty, stosowana jest jako płukanka do włosów, dzięki której wzmacnia się cebulki i likwiduje łupież. Taka mikstura dodaje im również objętości, a włosy stają się błyszczące. Wystarczy, że ususzysz ją i zmielisz w młynku lub moździerzu, a potem zalejesz gorącą wodą i odstawisz na jakiś czas, by wystygła. Takim naparem płucz włosy nad wanną lub zlewem – intensywny napar może nieco brudzić. 
  • Szałwię w wersji ususzonej wykorzystuje się również do okadzania pomieszczeń. 

Nie należy jednak zapominać o tym, że wysuszone liście trzeba szybko zużyć lub przechowywać w szczelnym pojemniku, tak aby nie zwietrzała. 

Nie należy zapomnieć również o tym, że szałwię stosuje się również w kuchni! To ziele nadaje się do przyprawiania tłustych mięs oraz ryb, a także do grzybów i aromatycznych sosów na bazie wina i śmietany.

Szałwia – na co pomaga?

Jeśli zastanawiasz się, na co pomaga szałwia, to jesteś w dobrym miejscu! Z chęcią zdradzimy Ci, jak poprawić swoje zdrowie i wygląd z jej pomocą. Na co działa szałwia? 

  • Szałwia działa na gardło, na zatoki, na kaszel, na dziąsła, na żołądek, a nawet na włosy! 
  • Wykorzystuje się ją w roli płukanki na wszystkie choroby układu oddechowego i jamy ustnej – szałwia to genialny środek na afty i brodawki. 
  • Pomaga również uśmierzyć ból dziąseł i zębów. 
  • Dzięki niej utrzymasz zdrowy żołądek, wątrobę, a także wspomożesz swój układ nerwowy. 

Trzeba jednak pamiętać o tym, że z zielem tym nie należy przesadzać, szczególnie niewskazane jest jej stosowanie w ciąży.

Szałwia w ciąży

Herbata z szałwii w ciąży to nie najlepszy wybór, zdecydowanie lepiej jest zaparzyć sobie miętę lub melisę. Szałwia stosowana w ciąży i podczas laktacji wpływa negatywnie na rozwój płodu, a także dziecka. Roślina ta ma w sobie olejki kamforowe i tujonowe, które w nadmiarze mogą upośledzić układ nerwowy dziecka. Stosowanie szałwii w ciąży należy skonsultować z lekarzem.

Szałwia – przeciwwskazania

Chociaż szałwia wydaje się lekiem na całe zło, to jednak istnieje kilka przeciwwskazań do jej stosowania. 

  • Szałwia w połączeniu z niektórymi lekami antydepresyjnym może niekorzystnie działać na układ nerwowy i objawić się skutkami ubocznymi w postaci wymiotów i drgawek. 
  • Szałwia ma również niepożądane działanie na organizm w trakcie laktacji. 
  • Jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe i chcesz stosować szałwię w diecie, koniecznie skontaktuj się z lekarzem, ponieważ jej długotrwałe stosowanie może osłabić działanie leków.

Czytaj także:

7 najpopularniejszych ziół z ogrodu – co warto mieć w kuchni?

Oregano – właściwości, zastosowanie, smakowe połączenia

Bazylia – właściwości, odmiany i zastosowanie w kuchni

Zioła w kuchni – jak je hodować i do czego wykorzystywać?

Mięta – właściwości, rodzaje, przeciwwskazania

Szałwia – na co ją stosować? Właściwości lecznicze i zastosowanie w kuchni

Jak doprawić zupę? 15 trików

Moździerz kuchenny — jak używać?

Moździerz kuchenny — 10 faktów, które przekonają Cię do jego zakupu!

Jak przechowywać przyprawy? 9 zasad

Organizer do przypraw — niezbędny w każdym domu!